อัปเดต: วัฒนธรรมการดื่มชาญี่ปุ่นในยุคสมัยใหม่ — จากประเพณีโบราณสู่ไลฟ์สไตล์ร่วมสมัย
ชาญี่ปุ่น: ระหว่างเรียบง่ายและความประณีต
หากคุณเคยเห็นภาพของผู้หญิงญี่ปุ่นนั่งข้ออมตรงกลับกระดานไม้ สีเขียวของชาผงกำลังถูกตีให้เข้มข้น และความเงียบสงบครอบ-ทุกโมเมนต์ ก็ คงนึกว่าเรื่องราวเรื่องนี้อ่านในหนังสือเฉย ๆ
แต่ความจริง วัฒนธรรมชาญี่ปุ่นนั้นมีชีวิตอยู่จริง มีผู้คนในเกาะญี่ปุ่นยังคงสืบทอดศิลปะนี้ต่อมา แม้เวลาของโลกจะเคลื่อนไปเร็วเพียงใด ปัญหาคือ — เรามักเห็นแค่ศิลปะหนึ่งด้านของมันเท่านั้น เช่น ประเพณีเรียบง่ายเท่านั้น ประวัติศาสตร์เท่านั้น
ในช่วงหลายปีมานี้ สิ่งที่เกิดขึ้นในญี่ปุ่นนั้นน่าสนใจ ชาไม่ได้หายไป แต่มันกลับกำลังเปลี่ยนรูป เหมือนกับการที่ต้นไม้โบราณขยายกิ่งแขนไปในทิศทางใหม่
เมื่อชาเดินเข้าร้านกาแฟสมัยใหม่
ถ้าคุณไปโตเกียว โอซากา หรือแม้แต่เมืองที่เล็กลงกว่าในญี่ปุ่น คุณจะพบร้านกาแฟที่ลึกลับกว่าใจ ร้านที่เรียกว่า "kissaten" (กิซาเตน) หรือคาเฟ่สไตล์ญี่ปุ่นแบบเก่า ที่เงียบจริงๆ ที่เสียงดังแค่เสียงหยดกาแฟ เสียงแครักกี้ของแพลตโลหะ เสียงการหล่นของเมล็ดกาแฟผ่านตัวกรอง
แต่อย่างไรก็ตาม มีอีกส่วนหนึ่งขนานเคียงไปด้วยกัน — ร้านชาไม่ได้หายไป เพียงแต่พวกมันเปลี่ยนวิธีการบอกเล่าเรื่องราวของตัวเอง
เช่นเดียวกับที่คุณอาจเคยได้ยินเกี่ยวกับ "ชาสายรุ้ง" ที่กลิ่นหอม หรือ "ชาน้ำแข็งหรู" ที่ทำมาจากชาพรีเมียม ถูกจัดเรียงในแก้วเล็กน้อยเหมือนงานศิลป์ ค่อยๆ ทำให้ชาญี่ปุ่นเข้ากับชีวิตประจำวันของคนรุ่นใหม่มากขึ้น
ชาขาวกับ matcha: บนชั้นวางสมัยใหม่
ของอันแรกที่มนึกถึง ก็คือ matcha — ชาเขียวผงที่ละเอียด ซึ่งหลายคนอาจรู้จักจากมอฟฟิน หรือช็อกโกแลต matcha ที่ขายในให้หนึ่งร้าน ซูเปอร์มาร์เก็ตส่วนกลาง
แต่สิ่งที่เลือกพูดไม่ถึง คือ — matcha มันเป็นส่วนตัวต้นจริง ของศิลปะการดื่มชา ประวัติศาสตร์ matcha ตั้งแต่เมื่อกว่า 800 ปีมาแล้ว มันถูกจัดเตรียมด้วยความยาก ความอ่อนแอ และความเกรงใจ
เมื่อคุณเห็นผู้คนสั่ง matcha latte หรือ matcha cheesecake ความเป็นจริงว่า คุณกำลังชิมโมเลกุลของวัฒนธรรมญี่ปุ่นโบราณในรูปแบบสมัยใหม่นั่นเอง ไม่ใช่ว่าเป็นการสกปรก หรือการทำให้ลดคุณค่า ผมคิดว่านั่นเป็นการให้มีชีวิตต่ออีกแบบ
ประสบการณ์ "ชา" ที่เปลี่ยนไป
ที่สำคัญที่สุด คือการที่ผู้คนหันมาสนใจ กระบวนการ มากกว่าที่เคย
เมื่อได้เข้ากันกับสื่อสังคมออนไลน์ — ทิกต็อก อินสตาแกรม ยูทูป — ภาพของผู้ชาย หรือผู้หญิงมีแว่นสไตล์ญี่ปุ่นที่ขณะกำลังเตรียมชา ได้กลายเป็นคลิปเศษทองใจ ไม่ใช่เพราะมันหรูหรา แต่เพราะมันทำให้ผู้ชม รู้สึกช้าลงหน่อย
นั่นอาจเป็นคำตอบ ว่าทำไมวัฒนธรรมชาญี่ปุ่นจึงกลับมามีค่าในยุคนี้อีก
- ชาดำ (ほうじ茶 — hojicha) ที่คั่วแล้ว ได้กลายเป็นตัวเลือกของผู้ที่ต้องการความสงบ
- ชาเขียวอ่อนราคาแพง (gyokuro) ถูกน้ำตัวหนึ่งในคนที่คนคิดจะ "อัพเกรด" ชีวิตตัวเองแบบเล็กน้อย
- ชาสาขา (genmaicha) — ชาผสมข้าวพองคั่ว — กลับมามีค่าเพราะมันราคาถูก แต่มีรสชาติที่ระลึกถึงวัยเด็ก และความเก่าแก่
ที่บ้าน: การสร้างพื้นที่ตัวเอง
มีเรื่องเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่ผมเห็นภายใน 2-3 ปีที่ผ่านมา — มีคนหลายคนเริ่มเซ็ตชา (tea set) ขนาดเล็กที่มุมห้อง หรือไปซื้อหม้อน้ำชาแกะสลักแบบญี่ปุ่น
นี่ไม่ใช่เพราะความเทพ หรือการแสดงอะไรอลังการ เพียงแต่ว่า — ชา เป็นเหตุผลที่ดีที่สุดในการ "หยุด" สักครู่
ต่างจากการดื่มกาแฟซึ่งอาจรู้สึกตึงเครียด หรือการดื่มน้ำหวานซึ่งรู้สึกเหมือนการได้รับรางวัลตัวเอง การดื่มชาญี่ปุ่นเป็นการเชิญตัวเอง ให้นั่งลง และมีความเจริญและภูมิใจในสิ่งเล็กน้อย
ความหมายที่หลักใจ
ในญี่ปุ่นมีแนวคิดที่เรียกว่า "一期一会" (ichigo ichoe) — หมายความว่า "หนึ่งสัญประมาณครั้งในแต่ละชั่วพบปะ" ความหมายก็คือ มีเพียงครั้งเดียว ก็ควรทำให้นั่นเป็นช่วงเวลาที่พิเศษเสมอ
นี่ไม่ใช่ศิลปะแค่ของชา แต่เป็นศิลปะของชีวิตเอง
เมื่อโลกเราเต็มไปด้วยสิ่งที่รีบเร่ง สิ่งที่ชาญี่ปุ่นเสนอมาคือการค้นพบคุณค่าในช่วงเวลา ดังนั้นจึงไม่น่าประหลาดใจเลย ที่ในยุคที่ "ลดคาร์บ" "ล้มเลิกซูการ์" "โยคะหลายชั่วโมง" กำลังเป็นนิยมมากขึ้น — วัฒนธรรมชาญี่ปุ่นก็เลยกำลังกลับมา ด้วยวิธีที่เอื้อมเอามาจากไม่ไกล
หากคุณอยากเริ่มต้น
ไม่จำเป็นที่คุณต้องซื้อของแพงแสนแพง ที่ต้องคำสอนจากครูศาสตร์ ที่ต้องนั่งอย่างเฉพาะเจาะจงตามกฎเกณฑ์ หากต้องการลองความรู้สึกแม้เพียงเล็กน้อย คุณสามารถเริ่มจาก:
- ชาเขียวธรรมดา (sencha) ใดชนิดหนึ่งหรือชาดำแบบต่ำราคา — ไม่มีราคาสูง แต่รสชาติสมบูรณ์
- หม้อน้ำชาเซรามิกขนาดเล็กหนึ่งใบ ที่ราคาไม่แพงเกินไป ซึ่อใช้กระบวนการ "ช้าๆ" เพียงอย่างเดียว
- หรือแม้แต่แค่ยืมชาจากผู้เชี่ยวชาญ ฟังเรื่องราวของมัน และลองสัก "ครั้ง" — อันที่จริงนั่นก็เพียงพอแล้ว
ชาญี่ปุ่นไม่ได้มายากขนาดนั้น เพียงแต่การได้ดื่มมันอย่างมีสติ — นั่นแหละ
และในวันนี้ เมื่อความรีบเร่งเป็นสิ่งประจำวัน ความรู้สึก "ช้าลง" กลับเป็นบิดาการชำริ ด่ายมิอาจ
แสดงความคิดเห็น